Architektuur

De Domkerk was tot de kerkelijke herindeling in 1959 de enige kathedraal in nederlands talig gebied en tot aan de in gebruikname van de Sint-Bavo kathedraal in Haarlem in 1898 de enige als kathedraal gebouwde kerk. Van de kerk resteren tegenoordig slechts het koor, het dwarsschip en de toren. Het schip, waarvan de bouw nooit is voltooid stortte in bij een tornado in 1674. Als gevolg daarvan wordt de Dom toren nu door een plein van de kerk gescheiden. Bij het Dom complex horen verder nog een kruisgang en de grote kapittel (thans aula van de universiteit Utrecht) waar in 1579 de unie van Utrecht werd ondertekend. De kleine kapittel zaal van het Dom complex die tegen de westkust van de kruisgang was gebouwd werd begin twintigste eeuw afgebroken. De Utrechtse Dom is ondanks het ontbrekende schip en de ernstige vernielingen die de overgang naar het protestantisme rond 1578-1580 met zich meebracht èèn van de belangrijkste gotische monumenten in nederland. Zij was tevens èèn van de vroegste voorbeelden van de gotiek in nederland en als enige gebouw hier te lande staat zij qua stijl dicht bij de klassie franse gotiek. Aan de huidige Dom ging een kathedraal in romaanse stijl vooraf. In de middeleeuwen was een kapittel van kanunniken aan de Dom kerk verbonden dat een eigen immuniteit bezat. Een grondstuk waarop de wereldlijke macht niets in te brengen had. Behalve de kathedraal zelf stonden hier de woningen van de kanunniken en van 1040 tot 1253 ook het paleis Lofen van de keizer van het heilige roomse rijk. De immuniteit van de Dom grensde aan de zuidzijde aan de immuniteit van de Sint-Salvator kerk of oud Munster kerk met onder meer het paleis van de bisschop. Tussen beiden kerken op het grond gebied van de Sint-Salvator stond een derde kerkje ingeklemd de heilige kruis kapel.

Alle rechten voorbehouden ©